تصادفی یکماه اخیر

سال توسعه دستاوردهای تکنیکی

مرور ایران تئاتر بر فعالیت‌های کارگردانان در سال۱۳۹۸ – بخش یک؛ متون ایرانی

رضا آشفته: کارگردانی در تئاتر ایران نسبت به گذشته از توسعه بهتری برخوردار است و در زمینه سبکها، ژانرها و دستاوردهای تکنیکی می توان این توسعه را ملاحظه کرد؛ هرچند در برخورداری از ابعاد اندیشگانی و بهره وری از مطرح ساختن مسائل انسانی مرتبط با اجتماع هنوز کاستی هایی در اجراها مشهود است.

در این جستار به برگزیده ده اجرایی پرداخته می شود که در آنها کارگردانی بر اساس متون ایرانی به برجستگی های قابل دیدنی نزدیک شده است و ما در این جا این آثار را از متون خارجی جدا کرده ایم که دقیقا اشاره و تاکید کنیم که تئاتر در زمینه های باورپذیرتر و در ضمن اصالت های وجودی هنرمندان می تواند از درک، معنا و ژرفای قابل تاًملتری برخوردار باشد. در یک جستار دیگر برگزیده کارگردانی بر اساس متون خارجی را بررسی می کنیم که در آنجا ملاحظات شکلی و ساختاری در ارائه میزانسن بیشتر ما را متاثر خواهد کرد.

مسعود صرامی و پویا سعیدی. لانچر ۵

لانچر ۵ به نویسندگی و کارگردانی مسعود صرامی و پویا سعیدی یکی ازمتفاوت ترین اجراهای ایرانی است که در این سالها تئاتر ما را متوجه متن و برخورداری از میزانسن های دقیق و شریف بسیار تاثیرگذار کرد.

کارگردانی و میزانسن درست در جای جای لانچر ۵ باعث می شود که چشم از دیدن خطاهای احتمالی دور بماند و انگار که از نزدیک دچار یک رویدادهای واقعی شده باشید و اکنون در مقایل دیدگانتان این همه بازجویی و اعتراف گیری با تکیه بر اعمال زور و توهین و بد و بیراه ممکن شده است. این همان روالی است که برخلاف مدعیان تئاتر و هنر مدرن که در پی انهدام امر واقعی هستند، در اینجا ما لانچر ۵ را نمونه درخشان ایرانی می بینبیم که می تواند در چنین شرایط واقع گرایانه ای ما را دچار دگرگونی کند و اینکه هنوز هم می توان برای ارائه یک دیدگاه موثر از روال واقع گرایانه بهره جست. بهره ای که حال و هوایت را دگرگون می کند و تو را از هر منظری دچار شگفتی و ناباوری می کند، ناباوریی که درواقع نوعی باورمندی دقیق و بی چون و چراست که ذهن ات را معطوف به کشفی بزرگ می گرداند.

هر چند در اینجا نکته پنهان هم اگر هست رفته رفته گشوده می شود و ما از تاریکی به تاریک روشن و در نهایت به روشنا پا می گذاریم؛ هر چند در پایان دوباره فضای مه آلود ما را به سوی نوعی تاریکی محرز و بارز اما تحمیلی سوق می دهد.

جسارت کارگردان در برابر نمایش دادن واقعیت هایی که در پادگان انجام میگیرد و رد کردن تمام شعارهای تکراری که سربازی پر از خاطره است و مرد پرور است دارای ستایش آشکار هست و می توان به درک واقعیت و پردازش واقعیت تاکید ورزید تا اینکه ما را دچار شعارهای بی ربط و بی پایه گرداند. این همان روال نزدیک شدن به امر واقع هست که بازیگران در درک درست کلمات و ارائه درست پیرنگ ما را متوجه این لحظات تلخ و به نوعی تراژیک می گردانند.

یکصد و بیست دقیقه در اتاق بازرسی پادگان ارتش و حل معمای سه قتل با اوامر و کردار بسیار سخت گیرانه سرگرد شایگان می تواند بیانگر یک اجرای دقیق و به مفهومی یک کارگردانی در خور تامل باشد با آنکه روایتی خطی و ساده از یک رویداد را می بینیم و در آن موضوعی مردانه حکمرانی کند و همه اینها بر سختی مسیر دلالت خواهد کرد چون در آن عواطف مهار شده اند و اگر هم باشند، سرکوب می شوند و این خود دلالت بر دشواری بازی ها و از آن مهمتر هدایت درست آنان و درواقع ارائه میزانسن هایی است که بشود در آن به سختی روابط را در هم تنید.

کمال هاشمی. امروز،روز خوبی‌ست برای مردن

اجرای نمایش «امروز،روز خوبی‌ست برای مردن» به نویسندگی و کارگردانی کمال هاشمی،  درواقع نمایشی شهودی است که متکی به روایت هست و این روایی بودن هم اتکایش به گونه ای تئاتر مستند است و هم از تلفیق تئاتر و تصویر (سینما) به دنبال القاگری یک وضعیت شهودی است. هاشمی به درستی هم توانسته این مسیر را در بازنمایی آنچه باید اتفاق بیفتد، پیش برده است. به هر تقدیر ما در این اجرا به دنبال کشف ملاحظات درونی از شرایط و رفتارها هستیم.

باید در کل، کمال هاشمی را یک تئاتری پیشرو دانست و با آنکه در مقام دستیاری نکات بارزی را از امیررضا کوهستانی فراگرفته اما در این دو اجرای اخیرش دارد نشان می دهد که مسیر متفاوتی را تجربه می کند. 

نمایش «امروز،روز خوبی‌ست برای مردن» به کارگردانی کمال هاشمی، تولید سال ۲۰۱۷ است و از تلفیق دو مدیوم تئاتر و سینما بوجود آمده که بنا به ضرورت متن از این فرم استفاده شده است.

در این نمایش از یک پرده ترنس پرنت استفاده می‌شود و تلاش شده است که در عین هویت مستقل هر مدیوم، ترکیب جدیدی از آن به دست آید. او توانسته مفاهیم مرتبط با مهاجرت در داخل و خارج از کشور را در بستر یک اتفاق مهم مانند جنگ برایمان نمایان سازد و این هماهنگی و همسویی روابط و به نتیجه در آمدن روایت ها در تلفیق تکنیک های سینما و تئاتر دلالت بر میزانسن های موثر این کارگردان خواهد کرد که در مسیر خلاقه ای قرار گرفته است.

رضا بهرامی. کریمولوژی

رضا بهرامی که در این سالها بیشتر دغدغه تئاتر ملی و تئاتر اجتماعی را داشته است، این بار با اجرای نمایش کریمولوژی نشان می دهد که انواع نمایش های ایرانی چقدر برخوردار از تکنیک های متفاوت هستند که هر کارگردان ایرانی می تواند در بهره مندی و نو کردن چنین شیوه ها و تکنیک هایی بر ارزشمندی آثار خلاقه اش بیافزاید. در اینجا شاید حضور مجید رحمتی بازیگر خلاق و توانا انکار ناپذیر باشد که فروتنانه وقتش را صرف چنین شیوه های نمایش ایرانی کرده و خود را سرچشمه الهامات بعدی کرده است و این گونه می تواند با حضورش در انواع نمایش ایرانی، این نوع آثار را خلاق تر از دیگران نمایان سازد. در این نمایش حتی تکنیک های سایه بازی که برای خود شیوه منحصر بفردی در نمایش های عروسکی است، به کار گرفته شده بود و می توانست تبدیل به عنصر خلاقه ای شود.

کریم شیره‌ای با لقب دوشاب الملک، دلقک دربار ناصری بود. شهرت و پایگاه مردمی کریم به حدی بود که در فرهنگنامه‌های عامه و لغت‌نامه‌های فارسی، ضرب‌المثل «خر کریم را نعل کردن» را می‌توان یافت. او با همه حقارت جثه و پستی شغل، انسانی با گذشت، بیچاره نواز و مردم دوست بود. ناصرالدین شاه لقب دوشاب الملک را ضمن اجرای نمایش نامهٔ بقال در حضور به علت مهارت کریم در مسخره کردن صاحبان لقب و عنوان به او داد. کریم احتمالاً بین سنین ۱۸ و ۲۰ وارد تهران شده‌است. او در اصفهان زندگی می‌کرده‌است و همه او را با نام کریم پشه می‌شناختند (به خاطر نیش و کنایه‌هایش). او از رعایت ادب به شاه و مقربان درگاه و شاهزادگان معاف بود و اجازه داشت هر موقع، در هر کجا، نسبت به هر کس، هرچه دلش می‌خواهد بگوید. در زمان خفقان سیاسی ناصرالدین شاه، کریم شیره‌ای با ایهام و کنایه و با شدیدترین عبارات و الفاظ طنزآمیز از سفرهای شاه قاجار – که در آن زمان هزینه‌های زیادی را در پی داشت – انتقاد می‌کرد و باعث شادی شاهزادگان و درباریان و شخص شاه می‌شد. محبوبیتش نزد شاه باعث شد که زمانی که وی درگذشت سه روز عزای عمومی اعلام شود.

مهسا غفوریان. ژنتیک

نمایش ژنتیک یکی دیگر از نمایش های مهسا غفوریان از مشهد است و دیدنش در جشنواره فجر می توانست ما را متوجۀ یک کارگردانی در خور تامل گرداند.مهسا غفوریان این بار نیز در زمینه ایجاد بازی های در خور تامل و سبک و شیوه ای که در آن برش های کوچک منجر به برش های درشت تر بشود  و در آن بازیگران بتوانند جاهای خالی را پر کنند گام برداشته اند اما این بار با نزدیک به بیست بازیگر این کار را می کنند و حالا مسیر دشوارتری را برای آزمودن خلق و توان پیشین اش در نظر گرفته و اتفاقا نیز پیروز میدان است چون می تواند در این قالب پیرنگ گسترده تر و حساس تری از اجتماع را به چالش بکشد و بی آنکه بخواهد در فرم خود را غرق و ابلاغ کند، فرم را در خدمت محتوا می گیرد و از آن کاربردی ترین شکل و سبک ممکن را به تماشا می گذارد و درواقع تئاتری خلق می کند که گویای مطلبی باشد. غفوریان حالا از داشته های گذشته به سود آینده بهره مند می شود و می تواند به دنبال کشف سوژه ها و شیوه هایی باشد که هم پوشانی داشته باشند و درنگی از واقعیات تلخ و ناگوار از روزگارش را در صحنه روایت کند و این همان تئاتر راستین است.

فهیمه عابدینی. سیمین و فرزان

بودن نمایش های عروسکی مانند سیمین و فرزان به نویسندگی و کارگردانی فهمیه عابدینی را باید یک فرصت دوباره برای احیای تئاتر و فرهنگ و هنر اصیل، ریشه دار و با هویت ایرانی دانست که طبق استانداردها و مفاهیم درست و درمان دارد مخاطب را جذب می کند. سیمین و فرزان برخوردار از عناصر نمایشی در خور تامل است و در این نمایش تمام عناصر مرتبط به اجرا بر گرفته از آن چیزهایی است که چه در سنت و قدیمی باشد و چه مرتبط با روزگار نزدیک تر، اما نوع مواجهه طوری است که نوآورانه و در نهایت امروزی به نظر می رسد چون چنین تکنیک ها و ساختاری پیش از این به این شکل تجربه نشده است.

سیمین و فرزان یک اثر نمایشی پسامدرن است بنابراین این هماهنگی و همسویی بین عناصر و مفاهیم مدرن و سنتی را باید در فضای پسامدرن جستجو کنیم و به گونه ای دریابیم که در این فضا همه چیز در هم آمیخته شده که هم حسرت داشته های سنتی را بدانیم و هم نسبت به وجوه مثبت عناصر و نشانه های مدرن احساس بالندگی نماییم. در این رویارویی سنت و مدرن آمیزش پسامدرن شکل گرفته است.

سوگل جعفری. کد ۱۳

نمایش کد سیزده به نویسندگی عماد رجبلو و کارگردانی سوگل جعفری به مسائل اجتماعی می پردازد و از منظر آسیب شناسی اجتماعی مسائل مرتبط با دختران دبیرستانی را مطرح می کند و البته در فضایی واقع گرایانه و در توجه به مینی مالیسمی متکی به متن، طراحی و بازی ها روال اجرایی به خود می گیرد.

در این نمایش که سعی شده در فضایی کمینه گرا یک وضعیت رئالیستی شکل بگیرد، بازیگران به راحتی از وجود خود برای آفرینش نقش ها مایه می گذارند و نسبت های درستی با واقعیت های پیرامونی برقرار می کنند. همه چیز هم در یک کلاس می گذرد بنابراین منطق اجرایی هم پیدا می کند که کمترین چیدمان صحنه را در اختیار بگیرد.  دو چهارچوب نشانه پنجره است و چند نیمکت که تقریبا هم خالی است چون جمعی از بچه ها در تور راهیان نور  به جنوب و مناطق جنگی رفته اند و حالا در اینجا که فضا تقریبا خالی شده این جنب و جوش بازیگران است که باید لبریز شود از آن معنایی که در اینجا ریشه در مسائل متعدد و بهم گره خورده دارد. همین کار بازیگران را دشوار می کند اما چون ماهها وقت گذاشته اند بر نقش ها و نحوۀ بازی کردن شن اشراف یافته اند و حالا خیلی خلاقه تر می توانند در یک فضای باورمند و واقع گرایانه خودی نشان دهند و در کل ما نیز از آنچه می بینیم هم احساس رضایت می کنیم و هم بر وجوه تراژیک آن آگاه می شویم.

قطب الدین صادقی. چنور

شکل اجرایی نمایش چنور به نویسندگی و کارگردانی قطب الدین صادقی با توجه به واگویه های درونی مردی تنها در گورستان نوعی اکسپرسیونیسم است که در آن یک فضای کلی برمبنای آنچه باید به مخاطب القا شود شکل گرفته است. مردی که می آید زندگی عاشقانه خود و چنور را از بیست سال پیش در زمینۀ فعالیت های اچتماعی و سیاسی شان مرور کند و اینکه در آن دوران به مخالفان فضای فعالیت نمی داده اند و به ناچار این مرد بعد از اعدام همسرش وطن را ترک کرده و به جایی رفته که در آنجا همچنان ضمن کار کردن در یک کارخانه در یک شهر کوچک زیر نظر بوده و حتی یکبار به دلیل بدگمانی خروج از آن کشور به شکنجه واداشته می شود و حالا از آنجا گریخته که در اینجا و بر مزار معشوق اش بمیرد. در اینجا رنگ زرد، هم تجلی نفرت حاکم بر فضاست که در نبودن عشق متجلی می شود و هم بیانگر نور و روشنا و انرژی زندگی است و درواقع لطف طبیعت است و درواقع منبع نورانی خورشید چنین چیزی را بر انسان می بخشد و در این پارک نیز یک قبرستان پنهان است که برای فراموش شدن آن خاطرۀ  تلخ، قدرت حاکم این پارک را بر آن سوار کرده و حالا رنگ زرد نیمکت ها و موزاییک ها تداعیگر یک نفرت حاکم بر شرایط هست. در عین حال آن درخت پاییزی هم شمایل یک مشت گره کرده است که بیانگر مبارزه است و بر این شرایط همچنان فریادی هست. در اینجا عناصر به ظاهر تصنعی هستند و گویای یک تئاترند که بین ما و آنچه دیده می شود جدایی می اندازند و ما را دعوت می کنند که با یک آشنایی زدایی بر آنچه هست بهتر بیندیشیم. به هر تقدیر ما فراتر از رابطه حسی و عقلانی دچار نوعی رابطۀ شهودی با کار می شویم و انگار از نقطه ای بالا به رویدادها و آدمها می نگریم. چنور روایت مردی است که پس از بیست سال مهاجرت، از روسیه به زادگاهش برمی‌گردد؛ یکراست به قبرستانی می‌رود که پیش از مهاجرت، نامزدش را در آنجا دفن کرده‌اند تا با او از خاطرات گذشته و رنج‌های غربت سخن بگوید. مهاجرت او پس از اعدام نامزدش در جریان کودتای ۱۳۳۲ اتفاق افتاده است.

لیلی عاج. کمیته نان

کمیته نان نوشته و کار لیلی عاج به معضل کارگران مهاجر کردستانی می پردازد که در تهران در میدان تره بار مشغول به کارند و در عین حال حضور برخی از آنان در دانشگاهها گاهی سوءتفاهماتی را به دنبال داشته است و این خود دلیلی است برای درگیری هایی که در این نمایش پیش آمده است. همین مساله با آنکه بسیار هم در لفافه مطرح می شود اما به گونه ای ربط پیدا می کند به بیکاری و کولبری در کردستان که مطرح کردنشان بازهم در آگاهی بخشی اجتماعی بسیار موثر هست.

عاج به انتخاب بازیگران و ننوعی هدایت گری آنان پرداخته که می تواند میززانسن هایش را با ملزومات ناتورالیستی پیش ببرد و بتواند روابط واقعی و دردهای اجتماعی را بر ما آشکار کند.

عاج به آشنازدایی در طراحی صحنه پرداخته که با توری شدن دیوار همچنان به آشکار بودن آن صداقت در روال زندگی این آدمها با بیچارگی هایشان دارند دست و پنجه نرم می کنند پرداخته می شود و با آنکه متن ناتورالیستی است اما در زمان اجرا به شیوه تلیقی بازنمود می یابد و در پایان نیز یک وضعیت اکسپرسیونیستی از واگویه های مادر آزاد که به سوختن بدن و سالم ماندن سر و قلب به عنوان تنها نقطه امید این خانواده اشاره می شود  و از آن سو نیز زن رزگار که حامله است و از دست دادن شوهر و اندوه تنهایی اش می نالد با آن بچه در راه دارد این امید را نوید می دهد که نسل تازه را باید دریابند که مثل نسل سوخته در روال عادی زندگی ناکام نمانند.

حسین مسافر آستانه. برگشتن

برگشتن نوشته خیرالله تقیانی پور و کار حسین مسافرآستانه به خرمشهر و مردمان آنجا می پردازد که پس از پایان سی سالۀ جنگ هنوز هم در روابط اجتماعی و آسیب های ناشی از آن دچار مشکلاتی هستند و حالا در این نمایش مسائل به درستی دارد بیان می شود که چرا باید بخش هایی از ویرانه های خرمشهر زمان جنگ باید به شکل موزه ای نگهداری شود و چرا در برابر آن گروهی دیگر به دنبال بازسازی آن به شکل پاساژ و محل تفریح و سرگرمی هستند؟! همچنین مردی که با زن برادرش که در جنگ گم شده است ازدواج کرده و حالا مانده با دختر بزرگ شده اش آن امر پنهان را چگونه آشکار کنند؟ و اینها مسائلی است که ریشه می گیرد به جنگ و از آنجا سراغ مادرانی می رویم که هنوز به هوای پسرانشان دارند نفس می کشند. همین طور تمثیل وار دردها و تراژدی ها در هم گره خورده اند و این نمایش ما را در برابر آنها به نوعی تکسین خواهد داد.

حسین مسافر آستانه با نگاه و شیوۀ متفاوت اثر قابل تاملی را به صحنه آورده و بی آنکه بخواهد شعار بدهد گام به گام به برخوردی تامل برانگیز هست که یک نگاه دوگانه نسبت به آباد سازی ویرانه های بر جا مانده از دوران جنگ را در خرمشهر ما را همراه می کند که آیا بشود یا نشود؟ و در دل این ماجراهای برخوردهایی عجیب تر در مواجهه با افرادی است که هر یک به گونه ای از آن جنگ خاطراتی دارند و به سادگی از نشانه های موجود نمی خواهند دل بکنند.

او در عین حال میزانسن های کمینه گرا و مهندسی حرکات متفاوت و ضد رئالیستی را گزینه مناسبی برای دیدن یک اثر متفاوت تلقی کرد که فعلا بازیگران به دنبال ازبر کردن و عملی ساختن این حرکات دقیق و پیچیده برآمده اند و هنوز آن طور که باید و شاید متوجه عمق یافتن مسیرها و حرکات نیستند که دقیقا در اینجا چه نگاه متفاوتی ذهن و روان مخاطب را به چالش خواهد کشید و بعد از چند روز از اجراهای اول که بگذرد کم کم این حس و حالت فضا را لبریز می کند و تماشاگران بهتر در جریان این امور قرار می گیرند چون در اینجا بیشتر از روابط حسی و عقلانی به دنبال یک رابطه شهودی همه چیز مهندسی شده است و ما از منظر روح باید متوجۀ این آدمها باشیم و فعلا مرکز ثقل و زوایه دید معلوم نیست که دقیقا از کجا متوجۀ این موضوعات باید بشویم. شاید یک فرد و شاید کل این آدمها باید در ایجاد این مرکز ثقل برای هماهنگی و ایجاد فضا به  چنین حس و حالی نزدیک تر بشوند. در عین حال بازیگران هم تا الان با سخت گیری هایی مواجه بوده اند که حرکات زائد نداشته باشند اما اکنون وقت آن هست که کمی آزاد بشوند تا بتوانند بازی خلاقۀ خودشان را به کار گیرند و رنگ و بوی کار هم پر رنگ تر بشود.

رحمت امینی. استاد نوروز پینه دوز

استاد نوروز پینه دوز نوشته احمد کمال اوزاره محمودی و به کارگردانی رحمت امینی از جمله اجراهای پژوهشی اوست. این کارگردان با اجرای سه متن قدیمی ایران، یک مسیر پژوهشی و تجربی را در تئاتر ما طی کرده است که در آن یک مانیفست (بیانیۀ هنری) دیده می شود و مشخص می کند در آن نود تا صد سال گذشته ذبیح بهروز با جیجک علیشاه، حسن مقدم با جعفرخان از فرنگ برگشته و احمد کمال الوزاره محمودی با استاد نوروز پینه دوز چگونه به مسائل اجتماعی از منظر کمدی انتقادی نگاه می کرده اند و حالا پس از یک قرن چگونه می شود در بازنگری به این متون همچنان در کمدی موفق بود چنانچه از سال ۷۴ متن های نمایشی خود رحمت امینی، اجراهایی که بر اساس این متون توسط دیگرانی چون حسن وارسته صورت گرفته و کارگردانی های رحمت امینی نشان می دهد که او همواره در محدودۀ طنز و کمدی حرکت کرده و در نمایش استاد نوروز پینه دوز درخشش را به عنوان یک کارگردان نشان می دهد که به بیان و شیوۀ ویژه ای در اجرای کمدی رسیده است.

ضمن موافقت با دراماتورژی اثر از زبان و بیان شیوه کمال الوزاره محمودی به عنوان نمایشنامه نویسی که مثل روزگار ما به دنبال لودگی نبوده بلکه به زیبایی زشتی های وارد بر انسان را دارد یادآور می شود. او سپس به کافی شاپ رفتن استاد نوروز پینه دوز پرداخت که این مکان پدیدۀ مدرن در ایران است که متعلق به طبقه متوسط به بالاست و اگر او با رعنا سر از کافی شاپ در می آورد دیگر پینه دوز و از طبقۀ پایین نمی تواند باشد. او می تواند برای مثال یک تولید کننده کفش باشد که به دلیل ورود بیش از حد کفش چینی ورشکست شده باشد و در عین حال از نوادگان همان نوروز پینه دوز صد سال پیش است که هنوز هم همان راه و رسم چند زنی را ادامه می دهد و در عین حال از مشکل زنبارگی هم برخوردار هست چون در ادامه می بینیم که هر دو زنش به یوگا و تاروت و بازی های عجیبی می پردازند که بازهم مرتبط با زنان قشر متوسط به بالای جامعه هست که اینها باید در زمان دراماتورژی رفع و رجوع شود.

اجرای رحمت امینی از متن استاد نوروز پینه دوز را بهترین اجرای این کارگردان به لحاظ ارائه یک نوع شیوۀ خلاقه یاد کرد که در آن هماهنگی بسیاری بین گروه موسیقی، طراحی لباس، گریم، و طراحی صحنه با بازیگران هست که بشود در آن شیوه نوتری را برای ارائه یک اجرای در خور تامل در پیش گیرند.

عماد رجبلو. متساوی الساقین

نمایش متساوی الساقین در واقع همان نمایشنامه کد سیزده است، که به کارگردانی و نویسندگی عماد رجبلو از گرگان اجرا شد. این نمایش یکی از اجراهای نابی است که ما را متوجۀ دردمندی های ناشی از بیچارگی ها حاکم بر جامعه خواهد کرد. فقر فرهنگی که کم از فقر اقتصادی ندارد و گاهی نیز دردناک تر از آن انسان را ضمن متلاشی کردن به بیراهه می برد که این کمتر فرصت بازگشت از آن قابل تصور باشد. او در این نمایش به مسائل خاص دختران دبیرستانی می پردازد که در مهار عواطف و روابط عاشقانه خود با چه مشکلاتی دست به گریبان هستند.

اجرای رجبلو در یک کلاس درس و روزها سرد اسفند نمایان می شود و به طرز دقیقی بر آن هست که این کلاس با برهم ریختگی هایش نمایانگر روزها گره خورده ای بین این آدمها باشد. طراحی صحنه و لباس مبتنی بر چنین روالی است که نگاه ما را به امر واقعی و راستین نزدیکتر کند بنابراین وجود بخاری نفتی و نیمکت های چند نفره و در و دیوار زخم خورده از زمان و هجوم هیجانات نوجوانی ریزترین و بارزترین نکاتی است که ما را بیشتر متوجۀ نشانگان جزیی این دورۀ سنی خواهد کرد. لباس هم به اقتضای اقتصاد خانواده زیباتر و شکلیل تر خواهد شد و البته ولنگاری شدید نیز معطوف به بد سرپرست بودن آن بچه ها خواهد بود. پس چیدمان دقیق و درستی از این نکات ریز و بارز درجه و عیار کارگردانی رجبلو را بالاتر می برد و در عین حال با آنکه بازیگران در خطوط درسست حرکت می نمایند اما کم تجربگی ها مانع از بروز افعال و حس های ریزبینانه تری می شود که اگر رجبلو چند ماه دیگری زمان داشت حتما این بازیگران را به آن نقطۀ طلایی می رسانید که بازی های شگفت انگیزی را در صحنه عرضه کنند.

حسین جمالی. احتمال اشتباه

نمایش «احتمال اشتباه» به نویسندگی و کارگردانی حسین جمالی یک کلاژ با محوریت داستان «رستم و سهراب» است که روایت آن از دید تهمینه مادر سهراب شکل گرفته و با داستان‌هایی در عصر حاضر تلفیق شده است.

رویکرد حسین جمالی در اجراهای پژوهشی اش، این چنین است که هرگاه به سراغ متون ویلیام شکسپیر می رود، به دنبال آمیزش و بیان آن از طریق شیوه های نمایش ایرانی مانند نقالی، تعزیه و روحوضی است و گاهی نیز در بیان داستان های ایرانی مانند همین احتمال اشتباه به دنبال تلفیق شیوه غربی و شرقی است که بتواند بستر یک شیوه مدرن تر را در صحنه فراهم کند و در عین حال در بازنمایی و دراماتورژی یک داستان اساطیری به دنبال دادن نگاه تازه در درک انسان معاصر ایرانی است. او به دقت تمام توانسته مسائل روزمان را در بستر تاریخی و اساطیری بازنمایی کند و ما را در این هویت کمرنگ شده به چالش می کشاند.

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نسخه چاپی