برگزیده

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۹/۰۵ - ۱۵:۵۰

صدای پای مهاجران

یاداشت نمایش «سندرم پای بی‌قرار» به کارگردانی عبدالله برجسته مشهدتئاتر- عبداله باقری حمیدی: نمایش «سندرم پای بی‌قرار» به موضوع کشته شدن «رضا براتی» مهاجر ۲۳ ساله‌ی ایرانی در ۹ بهمن ۱۳۹۲ در بازداشتگاه جزیره‌یِ مانوس در پاپوآ گینه‌ی‌ نو(استرالیا) می‌پردازد. در روز واقعه، پس از شورش مهاجرانِ بازداشت ‌شده و تلاش پلیس و نیروهای دیگر […]

صدای پای مهاجران

یاداشت نمایش «سندرم پای بی‌قرار» به کارگردانی عبدالله برجسته

مشهدتئاتر- عبداله باقری حمیدی: نمایش «سندرم پای بی‌قرار» به موضوع کشته شدن «رضا براتی» مهاجر ۲۳ ساله‌ی ایرانی در ۹ بهمن ۱۳۹۲ در بازداشتگاه جزیره‌یِ مانوس در پاپوآ گینه‌ی‌ نو(استرالیا) می‌پردازد. در روز واقعه، پس از شورش مهاجرانِ بازداشت ‌شده و تلاش پلیس و نیروهای دیگر برای فرونشاندن شورش، رضا براتی بر اثرِ ضربه‌یِ جاشووا کالویا، کارمند سپاه رستگاری بریتانیا، کشته می‌شود.
نمایش «سندرم پای بی‌قرار» شکلی دیگر از فُرم‌های نمایشی بود که روی صحنه تجربه شد. این نمایش ترکیبی از بازی بازیگر و تصویرهای پروژکتوری بود که روی مانیتورها(پنج صفحه‌یِ نصب شده در کف و بخش مقابل صحنه) اجرا شد. سیزده صندلی روی صحنه مرتب چیده شده بود. در دو ردیف هر یک پنج صندلی و در ردیف جلو سه صندلی قرار داشت. هنگام ورود تماشاگران به سالن (سالن صادقی در تئاتر شهر تبریز) پنج بازیگر روی صندلی‌ها نشسته بودند. یکی(بازیگر نقش دکتر نسیم) روی صندلی ردیف جلو بود و پس از لحظه‌های کوتاهِ پروجکشن تصاویری از جزیره‌یِ مانوس روی مانیتورها، روایت را او آغاز کرد. روایت خانم دکتر از روزهای بستری شدن رضا براتی با نام «فرهاد» در نمایش بود. سپس بازیگران دیگر در نقش‌های پلیس جزیره‌یِ مانوس، مددکار اجتماعی فعال در جزیره‌یِ مانوس، فرهاد و یک ایرانی مهاجر هر یک بخش‌هایی از داستان را یادآوری می‌کردند. روایت این پنج بازیگر مانند قطعه‌های به هم ریخته‌یِ پازلی بود که در بیان پنج بازیگر شکلی کامل به خود می‌گرفت و عاطفه‌یِ شدیدی را نسبت به مرگ فرهاد(رضا براتی) برمی‌انگیخت.
هر بازیگری روایت خود از رویداد را بیان می‌کرد. بازیگر نقش پلیس استرالیا رویداد شبی را تعریف می‌کرد که چند مهاجر را به کابین خود دعوت کرده بود. در میان آن مهاجران، فرهاد هم بود. فرهاد از زندگی در مانوس خسته شده بود و از پلیس خواسته بود که با تیر او را از پشت بزند. فرهاد بر این باور بوده که در دین او (اسلام) خودکشی حرام است. دکتر نسیم یک فردایرانی است که در سال ۱۳۶۵ به استرالیا مهاجرت کرده، درس خوانده و پزشک شده است. به گفته‌یِ خودش «کار پزشکی او را پوست کلفت کرده» و تلاش دارد بدون دخالت احساساتش رویداد را روایت کند. دکتر نسیم تنها رویدادهای آخرین شب مرگ فرهاد (رضا براتی) را روایت می کند.
بازیگری در نقش خود فرهاد خاطرات گذشته او را روایت می کند. لحن مردم جنوب خراسان به روایت این بازیگر صمیمیتی عاطفی داده است. بازیگر دیگر در نقش امید، خود مهاجری است که همسرش، سیما، را از دست داده است. او بیشتر به روایت غرق شدن سیما می‌پردازد و بار عاطفی نمایش را شدیدتر می‌کند. صولتی در نقش امید با توانایی بازیگری عالی به هر کاری دست می زند تا اشک تماشاگر را درآورد. صولتی، بازیگر نقش امید، مانند ابی آواز می‌خواند، تماشاگران را به هم‌آوازی با خود وامی‌دارد. بازیگر خانمی در نقش مددکار اجتماعی تلاش دارد کار گروه خود را در شب مرگ فرهاد توجیه کند.
در این نمایش، بازی بازیگران با ویدئو پروجکشن پشتیبانی می‌شد. ویدئو پروجکشن (Video Projection) برای پخش صحنه‌هایی از حرکت در زندگی جاری روی دیوار پشتی صحنه بسیار مناسب به نظر می‌رسد. از زمانی که اروین پیسکاتور (Erwin Piscator,1893-1966) در دهه‌یِ بیست سده‌یِ بیستم میلادی استفاده از پروجکشن را روی صحنه‌یِ تئاترِ حماسی شروع کرد، ابزار چندرسانه‌ای در اجرای نمایش‌ها استفاده می‌شوند. تواناییِ ویدئوی کوتاه برای برانگیختن احساسات هیجانیِ تماشاگر، یادآوری رویدادهای گذشته و بازی با خاطرات تماشاگران استفاده از ویدئو پروجکشن را برای تئاتر بسیار مناسب می‌سازد. استفاده‌یِ گروه تئاتر مشهد از ویدئو پروجکشن برای نشان دادن بریده‌های نشریات سال ۱۳۹۲، عکس‌های رضا براتی، توفان در جزیره‌یِ مانوس، دقایقی از بازی فوتبال ایران-استرالیا برای رفتن به جام جهانی فوتبال در ۱۹۹۸ و کلیپ آوازهای پخش شده در نمایش همه برای تحریک احساسات تماشاگران بکار می‌رفت و بسیار تاثیرگذار بود. با این حال، تلاش بسیار زیاد برای برانگیختن احساسات تماشاگر نسبت به مرگ فرهاد(رضا براتی) زیادی به نظر می‌رسید و نیروی اندیشیدن را از تماشاگر می‌گرفت.
گروه مشهد شکل تازه‌ای از نمایش یک متن را معرفی کرد. روایت بازیگران از یک رویداد مانند منشوری بود که از زاویه‌های گوناگون بر مرگ فرهاد نور می‌افشاند. این روش برای مسایل پیچیده‌یِ سیاسی و حقوقی بسیار مناسب است. بازی خیلی خوب تمام بازیگران مشهدی با کارگردانی آقای برجسته یکی از نمایش‌های بیادماندنی جشنواره تئاتر الف را رقم زد.


برچسب ها : ,
دسته بندی : برگزیده , تازه ترین ها , نقد
ارسال دیدگاه