برگزیده

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۱/۲۸ - ۱۷:۵۰

تئاتر مشهد در نقطه اوج است

استاد داوود کیانیان از فرصت‌های پیش ‌روی جشنواره جیگی‌جیگی برای مشهدی‌ها می‌گوید داود کیانیان متولد ۱۳۲۱ برای همه مشهدی‌ها نام آشناست، او کارنامه کاری پرباری دارد، نویسندگی، بازیگری، نمایشنامه‌نویسی، کارگردانی، مدرس تئاتر کودکان و نوجوانان، نمایش خلاق. از سالهای دور یعنی از سال های۵۰ به بعد وارد وادی هنر شده است. او کسی است که […]

تئاتر مشهد در نقطه اوج است
استاد داوود کیانیان از فرصت‌های پیش ‌روی جشنواره جیگی‌جیگی برای مشهدی‌ها می‌گوید

داود کیانیان متولد ۱۳۲۱ برای همه مشهدی‌ها نام آشناست، او کارنامه کاری پرباری دارد، نویسندگی، بازیگری، نمایشنامه‌نویسی، کارگردانی، مدرس تئاتر کودکان و نوجوانان، نمایش خلاق. از سالهای دور یعنی از سال های۵۰ به بعد وارد وادی هنر شده است. او کسی است که برای رسیدن به توانایی‌ها و جایگاه امروزش مسیری دشوار و پرافتوخیز را طی کرده است و توانسته امروز سربلند بیرون بیاید. تجربه‌های گرانقدر داوودکیانیان در عرصه هنر و تئاتر او را در زمره مهم‌ترین و بهترین کارگردان‌های تئاتر ایران قرارداده است؛ به طوری‌که امروز می‌توان از او به عنوان هنرمندی همهفنحریف و مسلط بر امور هنرهای نمایشی یاد کرد، اینروزها نیز به عنوان عضو شورای سیاستگذاری جشنواره جیگی‌جیگی و داور مسابقه بین‌المللی نمایشنامه نویسی به مشهد آمده است تا دوباره از شهر مشهد برگ زرینی در کارنامه کاری خود ثبت کند. به همین بهانه در یکی از روزهای بهاری سال نو به سراغش رفتیم تا گفتوگوی صمیمانهای را در همین خصوص داشته باشیم.

مطربی که در حرم امام رضا (ع) دفن شد

جشنواره جیگی‌جیگی قرار است از دوم تا دهم اردیبهشت ماه در شهر مشهد اجرا شود. جیگی‌جیگی نام مستعار هنرمندی مردمی است که نیم‌قرن پیش در کشور ایران و شهر مشهد می‌زیست و به صورت تک‌نفره نمایش عروسکی همراه با ساز و آواز اجرا می‌کرد. او با اجرایش بچه‌ها را شاد می‌کرد؛ بدین سبب در قلب آن‌ها برای همیشه جاویدان شد. این جشنواره به پاس یاد و زنده نگه داشتن هنر او برگزار می‌شود تا از همه هنرمندانی که یک تنه گاه بی‌هیچ حمایتی بچه‌ها را شاد می‌کنند، تقدیر شود. جشنواره جیگی‌جیگی با هدف توسعه روابط بین‌المللی میان فرهنگ‌ها بر مبنای صلح و دوستی جهانی طراحی شده است. اساس کار شاد کردن کودکان و نوجوانان و برقراری ارتباط میان انسان‌ها در سرتاسر دنیاست.

کیانیان از تأثیرات جشنواره جیگی‌جیگی در فراگیرشدن تئاتر شهر مشهد این‌چنین می‌گوید: این جشنواره از چند نظر اهمیت دارد، یکی اینکه این جشنواره بین‌المللی است؛ دوم اینکه این جشنواره بین‌المللی قرار است در سطح شهر مشهد اجرا ‌شود و در تهران، پایتخت کشور، نیست؛ چرا که معمولا جشنواره‌های بینالمللی در آنجا اجرا می‌شود؛ سوم اینکه این جشنواره خصوصی است و به هر صورت نهادهایی که وابسته به دولت نیستند، این کار را انجام می‌دهند؛ چهارمین موضوع که بسیار اهمیت دارد، این است که مربوط به شخصیتی می‌‌شود که بسیار مردمی بوده است و در میان مردم و برای خوشحالی مردم ساز می‌زده و عروسک می‌گردانده است. مردم مشهد به خصوص بچه‌های دهه ۳۰ این شخصیت را خوب بهخاطر دارند. نکته بعدی اینکه این شخصیت مردمی، زندگی عجیبی داشته و در واقع مرگش به شکلی معجزه بوده است. مطرب سیهچرده و لاغراندام دورهگردی که سال‌ها پیش در مشهد برای شادکردن مردم نمایش‌های شادیآوری را در خیابان‌ها اجرا می‌کرده است و طی یک اتفاق در حرم حضرت امام رضا (ع) به خاک سپرده می‌شود. جیگی‌جیگی مطرب بود و به حرم امام رضا (ع) راهش نمی‌دادند اما زمانی که فوت کرد هم‌زمان با او مردی والامقام در مشهد درگذشت که برایش مراسم ویژه‌ای گرفتند اما جالب اینجا بود که پیکرهای آن‌ها در غسال‌خانه با هم جابه‌جا شد. قرار بود آن مرد والامقام در حرم حضرت امام رضا (ع) دفن شود که هزینه بسیار بالایی هم داشت و می‌خواستند جیگی‌جیگی را که مطرب بود، به قبرستانی خارج از شهر ببرند، اما وقتی پیکرهای آن‌ها با هم جابه‌جا شد جیگی‌جیگی با مراسم خاصی در حرم امام رضا (ع) و در زیر ایوان طلا دفن شد. بعدها خانواده آن مرد والامقام درخواست نبش قبر کردند اما آیت‌ا… میلانی که مرجع تقلید بود، اجازه این کار را نداد.

استاد کیانیان در ادامه می‌گوید: نکته مثبت دیگر این جشنواره حالت تک‌نفره آن است یعنی اینکه تمامی شرکت‌کنندگان در بخش‌های مختلف کودکانه و بزرگسال به صورت تک‌نفره اجرا می‌کنند. همه این‌ها می‌تواند نقاط مثبت این جشنواره باشد و یقینا مردم از آن استقبال خواهند کرد.

تئاتر مشهد بعد از تهران، حرف اول را می‌زند

داوود کیانیان برگزاری جشنواره جیگی‌جیگی را به فال نیک می‌گیرد و می‌گوید: وقتی یک جریان تئاتری در شهری مثل شهر مشهد راه می‌افتد، طبیعتا روی تئاتر آن شهر تأثیر می‌گذارد، خوشبختانه در شهر مشهد، جریان تئاتری بعد از تهران حرف اول را می‌زند. از نظر سالن‌ها و تنوعی که دارد و اجراهایی که از نظر فروش‌های خوب‌اند، بستر بسیار خوبی برای اجرای یک جشنواره بین‌المللی است. طبیعتا همین‌طور که تئاتر مشهد روی این جشنواره تأثیر می‌گذارد، این جشنواره هم روی کمیت و کیفیت کارهای مشهد اثر خواهد گذاشت؛ چون از مکان‌ها و جاهای مختلفی به این شهر می‌آیند و به صورت متنوع اجراهای متفاوتی را خواهند داشت.

تئاتر از تمام هنرها استفاده می‌کند. در تئاتر فن بیان، فن حرکت، شعر، گریم، نقاشی، مجسمه‌سازی، نور، رنگ، ادبیات، موسیقی، حرکات موزون، خط و… وجود دارد. این معجون و ترکیب عالی هنری، در بطن خودش یک مطلب آموزشی هم دارد که مخاطب ضمن لذت ‌بردن از هنرهای موجود در تئاتر، به شور و هیجان می‌آید و ضمن ارضای غریزه‌ بازی، آن مطلب آموزشی را هم دریافت می‌کند. تئاتر از تمامی حس‌های مخاطب کمک می‌گیرد و او را درگیر فعالیت می‌کند. با توجه به اینکه چند نمونه از تئاترهای بخش خارجی را در این جشنواره دیدم، تئاترها باکیفیت و خوب ارزیابی می‌شود.

نگذاریم چراغ تئاتر خاموش بشود

زمانی که از استاد کیانیان در خصوص دوران طلائی تئاتر مشهد که با حضور او و کسانی مانند رضا صابری و ماشاا… وحیدی در سال‌های قبل رقم خورده است، می‌پرسم که آیا امروز هنوز هم تئاتر مشهد آن موقعیت را حفظ کرده یا نه، این‌گونه پاسخ می‌دهد: خوشبختانه آن دوره که دوران طلائی تئاتر مشهد نام برده می‌شود، به دست با کفایت جوانان خوش‌ذوق و علاقمند سپرده‌ می‌‌شود که اکنون که کارها را نگاه می‌کنیم، احساس خوشحالی می‌کنیم که همچنان جوانان با ذوقی این حرکت تئاتری را ادامه می‌دهند و نمی‌گذارند ‌چراغ تئاتر خاموش بشود. این نشان دهنده این است که خوشبختانه هم از نظر کیفیت و هم کمیت تئاتر مشهد همچنان روبه‌رشد است.

او ادامه می‌دهد: خوشبختانه جوانان بخشی از این حرکت تئاتری را به عهده دارند، پیشکسوتانی هم هستند که هنوز خوشبختانه دارای انرژی‌های خوبی هستند و کار می‌کنند، مثل آقایان صابری، سوزنچی، آزادنیا، رحیم‌زاده، حلیمی و… اگر بخواهم نام ببرم یک لیست بلندبالا می‌شود. در یک فرمول کوچک‌تر می‌توان گفت که جوان‌ها به اضافه پیشکسوتان دست به دست هم داده‌اند و تئاتر مشهد را جلو می‌برند.

بچه‌های تئاتر مشهدی در نقطه اوج هستند

داوود کیانیان موقعیت تئاتر استان را مثبت ارزیابی می‌کند و می‌افزاید: تئاتر مشهد بعد از تهران حرف اول را می‌زند، چه از نظر تعداد سالن‌های خصوصی که اضافه شده است، چه از نظر فعالیت سالن‌های دولتی و چه فعالیت نهادهای دولتی و فعالیت گروه‌های غیردولتی و خصوصی که وجود دارد. این‌ها همه نشان‌ دهنده این است که واقعا تئاتر مشهد ظرفیت بالایی دارد. به عبارتی وقتی ریشه تئاتر مشهد را نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که بعد از تهران، مشهد است که تئاترش فروش خوبی دارد و این بیانگر این است که خوشبختانه بچه‌های تئاتر مشهد فعال هستند و مردم هم از آن استقبال می‌کنند و این جای بسی خوشحالی دارد.

زمانی که از توقع او از جوانان و علاقمندان به تئاتر در مشهد و رونق آن می‌پرسم، می‌گوید: واقعیت این است که اگر کسی پیگیر این مسئله باشد و انواع و اقسام تئاترهایی را که در مشهد اجرا می‌شود پیگیری کند، خواهد دید که ما طیف وسیعی از تئاترهای مختلف را در شهر مشهد داریم که خوشبختانه در همه زمینه‌ها بچه‌ها‌ی ما رشد کرده‌اند. علت آن هم خیلی ساده است. دو فاکتور وجود دارد که نشان می‌دهد این کارها مثبت است؛ یکی استقبال مردم از تئاتر است که نشان‌دهنده این است که تئاتر مشهد خوب کار کرده و توانسته مردم را جذب کند. دوم جنبه هنری و درخشیدن تئاتر مشهد در جشنواره هاست. در جشنواره فجر، جشنواره تئاتر عروسکی، جشنواره تئاتر کودکانان و نوجوانان، جشنواره تئاتر سنتی، جشنواره تئاتر خیابانی و در بیشتر جشنواره‌ها، بچه‌های مشهدی واقعا جوایز و پوئن‌های خوبی به دست آورده‌اند و می‌آورند. یعنی درواقع داوران با توجه به مقایسه تئاترهایی که در جشنواره‌ها به نمایش گذاشته می‌شود، بچه‌های مشهد را در نقطه اوج و در‌جه یک می‌بینند که به آن‌ها جایزه می‌دهند و آن‌ها را برنده اعلام می‌کنند. بنابریان این دو فاکتور نشان می‌‌دهد که تئاتری‌های مشهد جایگاه بسیار خوبی دارند، اما طبیعتا کافی نیست،. ما اگر پای درددل بچه‌های تئاتر مشهد بنشینیم، آن‌ها هم پیشنهادهای بسیار خوبی برای رشد تئاتر دارند که موانع زیادی سر راهشان است که این موانع باید برداشته شود و اگر این موانع برداشته شود، طبیعتا رشدشان خیلی سریع‌تر و عمیق‌تر اتفاق خواهد افتاد.

استاد کیانیان در خصوص علل مهاجرت مشهدی‌ها به تهران نیز این‌گونه پاسخ می‌دهد: این امر طبیعی است. به هر صورت وفتی به جوانان و حتی پیشکسوتان موقعیت بهتری پیشنهاد شود، فضای بازتری را مجسم می‌کنند و طبیعتا به آن سمت پرواز می‌کنند. اینجا محدودیت‌هایی وجود دارد که بعضی از این محدودیت‌ها در تهران وجود ندارد. حتی برخی از مغزهای ما مهاجرت می‌کنند به کشورهای دیگر، چرا که احساس می‌کنند آنجا فضای بازتر و امکانات بیشتری در اختیارشان قرار می‌گیرد. یک هنرمند علاقمند است که هنر خودش را به اشکال مختلف به منصه نمایش بگذارد و برای مردم نمایش بدهد و اجرا کند، اما‌ وقتی مشکلاتی سر راهش قرار گیرد، چه از نظر مالی و چه از نظر امکانات سخت‌افزاری و چه سایر موانع، تا مدتی تحمل می‌کند، اما وقتی که فضاهای دیگری را ببینند که در آنجا این محدودیت‌ها وجود نداشته باشد، به آن سمت می‌رود تا بتواند هنر خودش را دقیق‌تر و کامل‌تر به اجرا بگذارد، نه اینکه ناچار شود بعضی قسمت‌ها را به هر دلیلی، مانند عدم امکانات یا مسائل دیگر حذف کند.

تئاتر مشهد می‌تواند با تئاتر جهانی برابری کند

پیشکسوت و پژوهشگر تئاتر در خصوص شهر مشهد و ظرفیت و پتانسیل وجود بارگاه ملکوتی حضرت رضا (ع) خاطرنشان می‌کند: من فکر می‌کنم در واقع حضور این مسئله و عنوان پیدا کردن مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی برای ایران بسیار مناسب بوده است و ما حداقل در خیلی از زمینه‌ها این مرکزیت را احساس می‌کنیم. در زمینه شعر، واقعا ما بزرگانی در این زمینه داریم که نظیر ندارند. در زمینه تئاتر نیز این اتفاق افتاده و در زمینه قصه و رمان نیز همین گونه است و در حال حاضر نیز جریان دارد. باید این جریان را گسترش داد و اگر آن محدویت‌هایی که بچه‌های تئاتر مشهد خوب می‌دانند، از میان برود، طبیعتا این رشد دوچندان خواهد شد و موجب این می شود که با جهانی برابری کند.

در واقع این یک فاکتور بسیار اساسی است که تئاتر را تئاتری‌ها زنده نگه می‌دارند، یعنی روزهای تئاتری‌ها راه می‌رود و زنده است. اگر امروز تئاتر زنده است و فعالیت می‌کند، این امتیازات‌ و پیشرفت‌ها با خون دل به دست آمده است. ما در بخش‌های دولتی مسئولان متفاوتی را در زمان‌های متفاوت تجربه کرده‌ایم، زمانی مدیری بر سر کار می‌آید و موافق با هنر و تئاتر نیست و اولویت را به مسائل دیگری می‌دهد که در اینجا این بحث مظلوم واقع می‌شود و برعکس هم بوده است. زمانی مدیری بر سر کار می‌آید و به بخش هنری و تئاتر اهمیت بیشتری می‌دهد و تعلق خاطری نسبت به هنر دارد. اینجاست که تئاتر رشد می‌کند، چون از آن حمایت می شود. الان هم می‌شود این را سنجید که یک جشنواره بین‌المللی می‌خواهد در مشهد اتفاق بیفتد، خب ما می‌گوییم مشهد پتانسیلی قوی برای برگزاری این جشنواره دارد، چه از نظر تماشاگر چه از نظر تئاتری‌ها و چه از نظر مسئولان. خب حالا خواهیم دید که مسئولان در این زمینه چه می‌‌کنند. حوزه هنری چه امکاناتی در اختیار این جشنواره خواهد گذاشت. سازمان فرهنگی هنری شهرداری در این زمینه چه خواهد کرد. ارشاد چه کمک‌هایی خواهد کرد. کانون پرورشی فکری کودکانان و نوجوانان در این زمینه چه نقشی خواهد داشت. نهاد آستان قدس در این زمینه چه جایگاهی خواهد داشت. همه این‌ها نشان خواهد داد که چقدر اهمیت می‌دهند به یک رویداد فرهنگی که در سطح بین‌‌المللی در حال وقوع است.

اگر حمایت کنند، جشنواره هرساله برگزار می‌شود

جشنواره‌ جیگی‌جیگی امسال افتتاح می‌‌شود و با کمک‌ها و حمایت‌هایی که از این جشنواره می‌شود، قرار است در سال‌های آینده نیز -انشاا…- ادامه پیدا کند. یقینا اگر این نهادهای دولتی کمک نکنند، این جشنواره بساط خودش را در جای دیگری پهن خواهد کرد. مثلا فرض کنید که این جشنواره را در تهران برگزار کنند تا بتوانند از همه نهادها که مدیران شاید دلسوزتری داشته باشند، به آن کمک شود. پس طبیعتا ما هم از نهادها انتظار داریم که در این زمینه نهایت کمک و همکاری را داشته باشند. در عین حال بعد از این قضایا مشخص می‌شود که این همکاری‌ها توانسته انجام بشود و مثبت بوده است. وقتی می‌بینیم شهرداری یک اجرای فاخر را از نمایش رستم و سهراب -از استاد قریب‌پور- در مشهد آورده است، جای خوشحالی دارد و معلوم می‌شود که نهاد فرهنگی هنری شهرداری به فکر تئاتر مشهد است و برای این مردم در زمان عید خوراک تهیه کرده است. وقتی سرچهارراه‌ها می‌رویم و می‌بینیم که پرفورمنس اجرا می‌شود، نشان دهنده علاقه بخش فرهنگی به تئاتر است و یا در بخش تئاتر خیابانی شنیده‌ام که شهرداری مشهد خیلی در این بخش فعال بوده است. همه این موارد نشان از علاقه مسئولان به امر هنر و تئاتر دارد.

شهرداری مشهد و به خصوص سازمان فرهنگی هنری شهرداری توجه ویژه‌ای به این قضایا دارد و مشخص است که از این بخش‌ها خوب حمایت می‌کند، این بسیار ارزشمند است، چنانکه در زمینه‌های دیگری مانند فضای شهر و محیط زندگی نیز امسال مشهد را بسیار متفاوت دیدیم، از نظر گل و زیبایی، از نظر مجسمه‌هایی که ساختند، از نظر تمیزی شهر، این‌ها همه نشان‌دهنده فعالیت‌هایی است که نهادهای مختلف در این زمینه می‌کنند، مردم این‌ها را می‌بینند و می‌فهمند و طبیعتا از دست‌اندرکاران این کارها تشکر می‌کنند و اگر هم نکنند احساس می‌کنند که چقدر در سال‌هایی که گذشته، در این بخش‌ها ضعیف عمل شده است.

در پایان هم همچنان امیدوارم با حمایت مدیران و مسئولان دست‌اندرکار، هنر و تئاتر در این شهر پیشرفت قابل قبولی داشته باشد.


برچسب ها :
دسته بندی : تازه ترین ها , خبر , گفتگو
ارسال دیدگاه