برگزیده

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۱/۲۵ - ۱۴:۱۰

اگر می‌خواهیم فرهنگ تئاتر همه‌گیر شود…

یاداشتی از آرش خیرآبادی، نویسنده و منتقد مطرح تئاتر مشهد مشهدتئاتر- آرش خیرآبادی: امروزه بر کسی پوشیده نیست که بافت هر شهر، به مراکزی چون تماشاخانه‌ها نیاز دارد و این سالن‌ها، بسته به جغرافیایی که در آن واقع می‌شود، باید دارای امکانات ویژه‌ای باشند. به طور مثال، سالن‌هایی که در نقاط پرجمعیت شهری ساخته می‌شوند، […]

اگر می‌خواهیم فرهنگ تئاتر همه‌گیر شود…

یاداشتی از آرش خیرآبادی، نویسنده و منتقد مطرح تئاتر مشهد

مشهدتئاتر- آرش خیرآبادی: امروزه بر کسی پوشیده نیست که بافت هر شهر، به مراکزی چون تماشاخانه‌ها نیاز دارد و این سالن‌ها، بسته به جغرافیایی که در آن واقع می‌شود، باید دارای امکانات ویژه‌ای باشند. به طور مثال، سالن‌هایی که در نقاط پرجمعیت شهری ساخته می‌شوند، اغلب دارای ظرفیت بیشتری برای پذیرایی از مخاطبان‌‌هستند یا بسته به آب و هوای آن اقلیم، دارای امکانات ویژه‌ سرمایشی و گرمایشی هستند.

مراکزی چون سالن‌های سینما و تئاتر، علاوه بر آنکه می‌توانند بر ارتقای سطح فرهنگ مردم هم‌جوارشان تأثیر مستقیم بگذارند، عاملی برای تردد و ایجاد فضای بهتر کسب و کار خواهند شد. درست مانند تأثیری که جاذبه‌های گردشگری بر جامعه‌ اطرافشان دارند.

ما در مشهد، تجربه‌ ساخت تماشاخانه‌ای با امکانات فراوان و زیربنایی وسیع چون سالن آمفی‌تئاتر هاشمی‌نژاد را داشته‌ایم. جدا از اینکه این سالن، در زمان ساخت، گویی فقط برای استفاده‌ کارمندان بیمارستان هاشمی‌نژاد پیش‌بینی شده‌است، اما به هر روی، بعدها به عنوان یکی از مراکز اصلی‌ اجرای نمایش‌ها و جشنواره‌های تئاتری در مشهد شناخته شد. با این همه، تجربه‌ تماشاخانه‌ هاشمی‌نژاد برای تئاتر مشهد، تجربه‌ موفقی نبود. دور بودن مسیر سالن از مرکز شهر، آتمسفر فرهنگی در آن منطقه که تئاتر را –با مختصات آوانگاردی که ما امروز از تئاتر تعریف می‌کنیم- چندان نمی‌پذیرفت و بسیاری عوامل دیگر، دست به دست هم دادند تا با بهره‌برداری از سالن آمفی‌تئاتر مجتمع فرهنگی هنری امام رضا(ع)، مرکزیت تماشاخانه‌ هاشمی‌نژاد از میان برود و آن‌قدر از این سالن استفاده نشود که تقریبا به مخروبه‌ای شباهت بگیرد.

اصل اما این بود و هست که تکثیر و توزیع مراکز فرهنگی، باید به گونه‌ای پیش برود که مردم هر منطقه با سالن‌های سینما و تئاتر، فاصله‌ چندانی نداشته باشند. در وجود سالن‌ها شکی نیست، منتها آثاری که در آن مراکز به نمایش درمی‌آید، باید متناسب با فضای آن خطه باشد. به عنوان نمونه طبیعی است که آثار شکسپیر در سالن هاشمی‌نژاد مورد استقبال قرار نگیرد ولی همین اثر در سالن اصلی‌ تئاتر شهر مشهد، بازدیدکننده‌ زیادی را به سالن بکشاند.

به این ترتیب، اگر می‌خواهیم فرهنگ تئاتر و تئاتربینی را اشاعه دهیم، هم مسئولان در شهرداری و هم هنرمندان باید دست در دست یکدیگر بگذارند و برنامه‌ای جامع را پایه بریزند که در آن، شهرداری‌ها برای هر محله، متناسب با تراکم جمعیتشان تماشاخانه‌ای بسازند و هنرمندان عرصه‌ نمایش نیز باید متناسب با فضای فرهنگی‌ غالب بر هر منطقه، آثاری را به اجرا گذارند که از سوی اکثریت مردم آن بخش از شهر مورد اقبال، فهم و پذیرش قرار گیرد.

در این رهگذر، دو ایراد بزرگ همیشه ما را آزرده و باعث شده‌است هم تماشاخانه‌های ما به شدت محدود و معدود شوند و هم آمار مخاطبان تئاتررو ما به شدت پایین باشد. اول اینکه شهرداری‌ها برای ساخت و سازهای هر نقطه از شهر، پیش‌بینی‌های لازم را ندارند و نیز خود را موظف نمی‌دانند که مراکزی از این دست را در برنامه‌ توسعه‌ بافت شهری قرار دهند. از دیگر سو، هنرمندان نیز می‌اندیشند که اجرای آثار عامه‌فهم، باعث پایین آمدن شأن و منزلتشان شده و ممکن است متهم به تولید آثار بی‌ارزش شوند.

چاره در این است که تعداد سالن‌های تئاترمان را بالا ببریم، امکانات سالن‌هایمان را افزایش دهیم و گستره‌ تماشاخانه‌هایمان را تا دورترین نقاط شهر بکشیم. از سوی دیگر، هنرمندان عرصه‌ نمایش نیز باید خود را موظف کنند که متناسب با حال و هوا و فضای فرهنگی و مطالبات مردم هر خطه، آثاری را تهیه و تدارک ببینند که نیازهای واقعی‌شان را پاسخ گوید. گفتن از دغدغه‌های مردم بولوار سجاد و میدان فلسطین، فرق می‌کند با دغدغه‌های مردمی که در خواجه ربیع و تلگرد سکونت دارند. ساکنان دروی و ملاعلی و کنارکال و خدربیگ آثار نمایشی‌‌ای را طالبند و ساکنان رضاشهر و قاسم‌آباد و احمدآباد، آثاری دیگر را.

برای آنکه سطح فرهنگ یک جامعه را ارتقا دهیم، باید فرهنگ‌های موجود در آن را ابتدا بشناسیم، سپس بپذیریم و بعد به زبان آن‌ها سخن گوییم. نه آنکه نسخه‌ای واحد را برای آحاد جامعه بپیچیم و توقع داشته باشیم که مردم نیز پذیرای آن شوند. تجربه‌ ناکام تماشاخانه‌ هاشمی‌نژاد، درس بزرگی برای مسئولان اداره‌ فرهنگ و ارشاد اسلامی و شهرداری است.


برچسب ها :
دسته بندی : تازه ترین ها , یادداشت
دیدگاه کاربران کل نظرات :1
  • مه سیما

    تاریخ : ۲۸ - فروردین - ۱۳۹۷

    بسیار عالی، کاملا با این مطلب موافق هستم. برای آنکه سطح فرهنگ یک جامعه را ارتقاء دهیم باید فرهنگ های موجود در آن راابتدا بشناسیم و بپذیریم.
    شومینه


    پاسخ

ارسال دیدگاه