برگزیده

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۱/۲۸ - ۱۷:۴۴

آیا تئاتری بودن یک شغل است؟

یاداشت آرش خیرآبادی، نویسنده و منتقد مطرح تئاتر مشهد مشهدتئاتر- یادم هست بچه که بودم، نقاشی می‌کشیدم. استعداد خوبی هم داشتم. آن‌قدری که وقتی استادان فن، طرح‌ها و نقاشی‌هایم را می‌دیدند، تعجب می‌کردند. با این همه، پدرم همیشه می‌‌گفت: «نقاشی عاقبت ندارد. آخرش می‌شوی پرده‌کش حمام». برای آن‌ها که نمی‌دانند می‌گویم: قدیم رسم بود در […]

آیا تئاتری بودن یک شغل است؟

یاداشت آرش خیرآبادی، نویسنده و منتقد مطرح تئاتر مشهد

مشهدتئاتر- یادم هست بچه که بودم، نقاشی می‌کشیدم. استعداد خوبی هم داشتم. آن‌قدری که وقتی استادان فن، طرح‌ها و نقاشی‌هایم را می‌دیدند، تعجب می‌کردند. با این همه، پدرم همیشه می‌‌گفت: «نقاشی عاقبت ندارد. آخرش می‌شوی پرده‌کش حمام». برای آن‌ها که نمی‌دانند می‌گویم: قدیم رسم بود در حمام‌های عمومی، یک دیوار بزرگ را به نقشی از داستان‌های شاهنامه اختصاص می‌دادند. به طور مثال در منطقه‌ ما، آب و برق، حمام عمومی‌ بود که به محض ورود، یک دیوار بزرگ، مقابلت درته سالن، چشم تو را خیره می‌کرد؛ نقشی عظیم از نبرد رستم و دیو سپید. پدرم از اشاره به این رسم قدیمی، منظور روشنی داشت: نقاشی شغل نیست و نمی‌توان از آن امرار معاش کرد.

از آن دوران، سی و چند سال گذشته‌است. هنر، جایگاه بسیار متفاوتی نزد فرهنگ جامعه پیدا کرده‌است، اما هنوز خیلی‌ها معتقدند: «خوراک نقاش‌ها نون و پنیر است»، «موزیسین‌ها مزغان‌چی و مطرب‌اند»، «تئاتری‌ها رقاص و دلقک‌اند»، «ادبیاتی‌ها بدبخت و عاشق‌پیشه‌اند» و خلاصه هر چیزی که به‌نوعی با هنر مرتبط باشد، شغل محسوب نمی‌شود و باعث فقر و سیاه‌روزی خواهد شد.

تصور کنید که خانواده‌ای به خواستگاری بروند و در پاسخ به پرسش «آقا داماد چه‌کاره‌اند؟» بگویند: «تئاتر کار می‌کند!». عکس‌العمل خانواده‌ دختر دیدنی است یا می‌خندند یا عصبانی می‌شوند یا در بهترین حالت، سعی می‌کنند خود را کنترل کنند و منظورشان را با پرسش دیگری برسانند که: «خب! احسنت! ولی گل‌پسرتان شغل ثابت و درآمد مشخص زندگی را از کجا تأمین می‌کند؟» خانواده‌ دختر، حق دارند و راست می‌گویند. تئاتر، شغل نیست. فقط یک هنر است که در بهترین حالت، اوقات فراغت هنرمند را پُر می‌کند و حداکثر، خرج رفت و آمدش به سر تمرین‌ها را پاسخ‌گو خواهد بود.

سؤال اینجاست: تئاتر کارکردن چگونه می‌تواند یک شغل محسوب شود و مسئول شغل شدنش، کیست؟

اول بگذارید شغل را تعریف کنیم: «شغل» یعنی کاری که فرد، مشغول به انجام آن است و از طریق آن، هم انجام وظیفه و هم امرار معاش می‌کند. به این ترتیب، تئاتر کار کردن می‌تواند یک شغل محسوب شود، منتها شرط «امرار معاش» در این تعریف، ما را دچار مشکل خواهد کرد. چون آدم نمی‌تواند با درآمد تئاتر، امرارمعاش کند.

حالا بیاییم نشانه‌های شغل بودن یک فعالیت را بشماریم:

۱-  شاغل باید امنیت درآمد داشته باشد. یعنی فرد باید مطمئن باشد که به‌طور مشخص از فعالیتش چه اندازه سود مادی خواهد برد و این مقدار درآمد، کفاف امرار معاش او را خواهد داد یا خیر؟

۲-  شاغل باید امنیت شغلی داشته باشد. یعنی فرد باید مطمئن باشد که فعالیتش چه مقدار زمان خواهد برد؟ یک‌روز، یک‌هفته، یک‌ماه، یک‌سال، یک‌دهه، چقدر؟

۳-  شاغل باید امنیت قانونی داشته باشد. یعنی فرد مطمئن باشد که اشتغالش طبق قراردادهای قانونی است و حقوق و مزایایی که دریافت می‌کند، از همه‌ استانداردها در چارچوب قوانین آن کشور برخوردار است.

هیچ‌کدام از این سه شرط، در فعالیت‌های مرتبط با هنرهای نمایشی وجود ندارد. به این ترتیب، خانواده‌ عروس حق دارند که بگویند داماد باید دنبال یک شغل واقعی باشد، نه دنبال تئاتر.

اما نهادی که می‌تواند تئاتر را به یک شغل تبدیل کند کجاست؟

احتمال دارد  اداره‌ فرهنگ و ارشاد اسلامی یا شاید اداره‌ کار و امور اجتماعی را نام ببرید. در حالی که چنین نیست. آن‌ها به شاغلان در تئاتر خدمات می‌رسانند. «شغل شدن» تئاتر دست خودمان است. این ما هستیم که می‌توانیم تئاتر را به اشتغالی واقعی تبدیل کنیم. بهترین جایش هم انجمن هنرهای نمایشی است. در انجمن هنرهای نمایشی با وضع قوانینی، می‌توان در تئاتر، اشتغال ایجاد کرد. ما می‌توانیم با تهیه و تدوین قراردادهایی مشخص و وضع قوانینی معین، در همین تئاتر، فعالیت‌ها را طوری سازمان‌دهی کنیم که هر سه شرط بالا را داشته باشد.

در تئاتر، فرصت‌های شغلی آن‌قدر هست که بتوانیم تئاتری‌ها را به راستی شاغل کنیم. منتها قوانینش موجود نیست. این خلأ را باید خیلی زود برطرف کرد و انجمن هنرهای نمایشی باید در همکاری با اداره‌ فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر نهادهایی که به امور مربوطه می‌پردازند، بلافاصله سرگرم تدوین و اجرایی کردن قوانینی شوند که در چارچوب قراردادهای مشخص، بتوانیم تئاتر را به سمت اشتغال‌زایی ببریم.

 


برچسب ها :
دسته بندی : تازه ترین ها , یادداشت
دیدگاه کاربران کل نظرات :1
  • فرشته فارغ

    تاریخ : ۳۱ - فروردین - ۱۳۹۷

    شاید این کامنت من ارتباطی با متن استاد گرامی نداشته باشد وببخشید که در اینجا می نویسم.البته بسیارهوشمندانه نوشته اند…بعضی از نمایشنامه نویسان دستی هم در فیلمنامه نویسی دارند… امان از فیلما وسریالهای ایرانی.در تمام پلان ها بازیگران مجبورند برطبق متن فیلمنامه در حال تناول پلو خورشت ها وچای وقهوه ونوشابه باشند.حتی در ژانرهای جنایی.بیچاره تهیه کنندگان فیلمها که باید هم هزینه ی غذای بازیگران رادر جلوی دوربین وهم در پشت دوربین متحمل شوند.وتهیه کنندگان تاتر خوشحال باشند که هنوز نمایشنامه ای نوشته نشده که بازیگران در هراجرا برروی صحنه مجبور به غذا خوردن شوند بجز نمایشنامه شام آخر.


    پاسخ

ارسال دیدگاه